بسم الله الرحمن الرحیم

 

بِّسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ‏

إِنَّا أَنزَلْنَهُ فىِ لَیْلَةِ الْقَدْرِ

وَ مَا أَدْرَئکَ مَا لَیْلَةُ الْقَدْرِ

لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیرٌْ مِّنْ أَلْفِ شهَْرٍ

تَنزََّلُ الْمَلَئکَةُ وَ الرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبهِِّم مِّن کلُ‏ِّ أَمْرٍ

سَلَمٌ هِىَ حَتىَ‏ مَطْلَعِ الْفَجْرِ

جلسه اوّل:

إِنَّا أَنزَلْنَهُ فىِ لَیْلَةِ الْقَدْرِ

چند سوال در مورد این آیه می توان مطرح کرد.

1- مگر خداوند نازل کننده قرآن نیست، پس چرا فعل "انزلنا"(نازل کردیم) را آورده بلکه باید می فرمود:"انزلتُ"(نازل کردم)

2- فرق انزال با تنزیل چیست؟

3- آیا در شب قدر تمام قرآن نازل شد یا قسمتی از قرآن؟

4- آیا در شب قدر اگر تمام قرآن نازل شد آیا سوره قدر هم که جزء قرآن است نازل شد؟

5- در شب قدر قرآن چگونه نازل شد آیا کلمات قرآن هم نازل شد یا فقط معانی نازل شد؟

6- بعضی از سوره ها و یا آیات به مناسبت هایی و اتفافاتی که افتاد نازل شده و می دانیم همه این اتفاقات در زمان نزول سوره قدر که حدود پنجاه روزپس از نزول اولین آیات بر پیامبر بر آن حضرت نازل شده، آیا چنین آیاتی هم قبل از اینکه چنین وقایعی رخ دهد در شب قدر نازل شد؟

6- معنی قدر چیست؟

حال که سوالات خود را در مورد این آیه مطرح نمودیم ببینیم از خود قرآن چه جوابی بر آنها می توانیم بیابیم.

اینکه چرا خداوند متعال که قرآن را نازل فرموده چرا فعل مفرد یعنی(انزلتُ) نیاورده بلکه از فعل جمع (انزلنا) فرموده یکی به این دلیل که اشاره ای است به جمیع صفات رحیمی ویژه و مطلق ربانی در این نخستین نزول قرآن،هماگونه که می دانیم برای خداوند اسماء و صفات بسیاری هست بعضی از این اسماء و صفات را جمالیة و بعضی دیگر را صفات جلالیة می گویند، صفات جمالیة مثل رحمت، غفران،رزق، خلق و...صفات جلالیة مثل قدرت، عظمت و...و خداوند در قرآن کریم آیه 180 سوره اعراف به ما فرموده "  وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‏ فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذینَ یُلْحِدُونَ فی‏ أَسْمائِهِ سَیُجْزَوْنَ ما کانُوا یَعْمَلُونَ

و نامهاى نیکو به خدا اختصاص دارد، پس او را با آنها بخوانید، و کسانى را که در مورد نامهاى او به کژى مى‏گرایند رها کنید. زودا که به [سزاى‏] آنچه انجام مى‏دادند کیفر خواهند یافت.

یعنی درخواستهای خود را با این اسماء و صفات از خداوند بخواهیم.

حال که فهمیدیم برای خداوند اسماء و صفاتی است،در نزول قرآن تمام اسماء و صفات خدا مخصوصاً صفت ویژه رحیمی در این نزول دخیل بودند.

دوم اینکه خدا همه کارهای خود را دراین جهان و جهان های دیگر با واسطه انجام می دهد، و  نزول و تنزیل قرآن هم با واسطه بوده به این دلیل آنرا با فعل جمع(انزلنا) آورده. به چند آیه در این مورد توجه فرمائید.

 

الَّذِینَ یحَْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ یُسَبِّحُونَ بحَِمْدِ رَبهِِّمْ وَ یُؤْمِنُونَ بِهِ وَ یَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ ءَامَنُواْ رَبَّنَا وَسِعْتَ کُلَّ شىَ‏ْءٍ رَّحْمَةً وَ عِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِینَ تَابُواْ وَ اتَّبَعُواْ سَبِیلَکَ وَ قِهِمْ عَذَابَ الجَْحِیمِ

کسانى که عرش [خدا] را حمل مى‏کنند، و آنها که پیرامون آنند، به سپاس پروردگارشان تسبیح مى‏گویند و به او ایمان دارند و براى کسانى که گرویده‏اند طلب آمرزش مى‏کنند: «پروردگارا، رحمت و دانش تو بر هر چیز احاطه دارد کسانى را که توبه کرده و راه تو را دنبال کرده‏اند ببخش و آنها را از عذاب آتش نگاه دار.»

فَالْمُدَبِّرَتِ أَمْرًا

و کار [بندگان‏] را تدبیر مى‏کنند.

همانگونه که ملاحظه می فرمائید خدا حمل عرش خود و تدبیر امور را با واسطه انجام می دهد، نزول و تنزیل قرآن هم غیر از این نمی تواند باشد.

ادامه تفسیر ان شاء الله در جلسه بعد.