بسم الله الرّحمن الرّحیم

جلسه دوّم:

 بِّسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ‏

إِنَّا أَنزَلْنَهُ فىِ لَیْلَةِ الْقَدْرِ

در جلسه قبل راجع به اینکه چرا خدای تبارک و تعالی به جای فعل فعل متکلّم وحدة از متکلّم مع الغیر استفاده فرموده بحث کردیم. در ادامه می خواهیم در مورد این که فرق "انزال" و "تنزیل" چیست بحث نمائیم.

قرآن کریم بر دو طریق بر رسول الله نازل شده، یکی به صورت دفعی و یکباره و طریق دیگر به صورت تدریجی در طول 23 سال. "انزال" اشاره است به نزول یکباره و دفعی قرآن کریم و "تنزیل" هم اشاره به تدریجی بودن نزول قرآن می نماید.

حال شاید سوال شود شما از کجا می گوئید که قرآن دو نوع نزول داشته یکی دفعی و یکباره و دیگری تدریجی و در طول بیست و سه سال آیا بر این مدّعای خود دلیلی هم دارید؟

جواب این است که غیر از احادیث متواتری که در این مورد داریم ولی ما سعی می کنیم از خود قرآن دلایلی بیاوریم زیرا خود قرآن بهترین مفسر خودش می باشد "وَ لا یَأْتُونَکَ بِمَثَلٍ إِلاَّ جِئْناکَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسیراً " و این روش تفسیر قرآن به قرآن را ما از استاد بزرگوارمان  مفسر بی بدیل اعلم الفقها در فقه قرآنی در عصرغیبت حضرت آیت الله العظمی صادقی تهرانی(ره) آموخته ایم.

حال قبل از اینکه سراغ آیات برویم می دانیم هر کلمه ای که به باب "تفعیل" برود یکی از معانی این باب تدریجی بودن عمل است،بر عکس باب "افعال". پس اوّلین دلیل ما معنی خود باب " افعال" و "تفعیل" است.و دلایل قرآنی متعددی داریم از جمله:

1- سوره اسراء آیه 106

وَ قُرْءَانًا فَرَقْنَهُ لِتَقْرَأَهُ عَلىَ النَّاسِ عَلىَ‏ مُکْثٍ وَ نَزَّلْنَهُ تَنزِیلًا

(و قرآنى [با عظمت را] بخش بخش [بر تو] نازل کردیم تا آن را به آرامى بر مردم بخوانى، و آن را به تدریج نازل کردیم. )

با توجه به آیه فوق قرآن بخش بخش بر رسول الله نازل شده، دقت کنید در آخر آیه از فعل " تَنزِیلًا" استفاده نموده و در ابتدای آیه " فَرَقْنَهُ" یعنی (قرآن) را بخش بخش نازل کردیم، در این ایه کاملاً معنی تنزیل روشن است که به معنی نزول تدریحی است نه یکباره.

2- سوره فصّلت آیات 1تا3

حم

تَنزِیلٌ مِّنَ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

کِتَبٌ فُصِّلَتْ ءَایَتُهُ قُرْءَانًا عَرَبِیًّا لِّقَوْمٍ یَعْلَمُونَ

(حم "این وحی" فرو فرستاده است تدریجی از"جانب" خدای رحمتگر برآفریدگان، رحمتگر بر ویژگان. کتابی است که آیات آن با "همه فشردگیش" با کمال روشنی تبیین شده، قرآنی است روشن زبان برای مردمی که"زبان روشن" را می دانند.)

در آیات فوق هم نزول قرآن به صورت تفصیلی یا فصل به فصل یا همان جدا جدا عنوان شده و با فعل "تَنزِیل" آمده که این آیه هم بیانگر نزول تدریجی قرآن است و نیز معنی فعل"تنزیل" را هم بیان نموده.

3- سوره انسان آیات 23-24

إِنَّا نحَْنُ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْقُرْءَانَ تَنزِیلًا

فَاصْبرِْ لِحُکمْ‏ِ رَبِّکَ وَ لَا تُطِعْ مِنهُْمْ ءَاثِمًا أَوْ کَفُورًا

(در حقیقت ما قرآن را برتو به تدریج فرو فرستادیم فرستادنی"رسا".

پس برای "رسیدن" فرمان پروردگارت شکیبایی کن و از "میان" آنان گناهکاری یا بسی ناسپاس را فرمان مبر.)

توجه فرمائید اینکه خداوند می فرماید " فَاصْبرِْ لِحُکمْ‏ِ رَبِّکَ" برای حکم پروردگارت صبر و شکیبایی پیشه کن دلیل بر تدریجی بودن نزول قرآن است،چون در نزول یک دفعه که صبر معنی ندارد، و باز در این آیه هم که از نزول تدریجی سخن می گوید تَنزِیلٌ مِّنَ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

را آورده. و به این ترتیب با این چند آیه معنی تنزیل را که همان نزول تدریجی قرآن است را می فهمیم.

ادامه بحث انشاء الله در جلسه بعدی