با منتقدان نماز مسافر

بسم الله الرّحمن الرّحیم

با منتقدان نماز مسافر

استاد بزرگوار ما حضرت آیت الله العظمی علامه صادقی تهرانی(ره) اوّلین فقیهی است که مبنای تمام فتاوایش را قرآن کریم و سنّة قطیّه قرار داد و فقه گویا را که فقه قرآنی است بنا نهاد ولی امیدواریم که آخرین آن نباشد و علماء و فقهای دیگری در این راه قدم گذارند. یکی از فتاوای آن مرجع فقید که مبنای قرآنی دارد نماز مسافر است، به فتوای ایشان:نماز تحت هیچ شرائطی در هیچ کجای دنیا در مسافرتهای دور و یا نزدیک شکسته نمی شود بلکه فقط در صورت خوف(ترس از زیان رسیدن به یکی از نوامیس پنچگانه جان،دین،عرض و مال)کیفیت آن تغییر می کند؛یعنی چیزی از رکعات کم نمی شود.

مبنای قرآنی این فتوا آیه 101 سوره نساء است

"وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِی الْأَرْضِ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ یَفْتِنَکُمُ الَّذینَ کَفَرُوا إِنَّ الْکافِرینَ کانُوا لَکُمْ عَدُوًّا مُبیناً"

این فتوا مخالفان و منتقدانی هم چه در محافل علمی وچه بین افراد عادی داشته ، اینحقیر عمده ایرادات و ان فلتهائی را که بر این فتوا شده است را در این مقاله آورده واستدلالهای خود را در دفاع از این حکم فقهی آورده ام،امید است که مورد رضای حق تعالی بوده باشد.

حال ایراداتی که بر این فتوا است را همراه با جواب ملاحظه فرمائید.

مستشکل:این آیه در مورد نماز خوف است.

یکی از ایراداتی که بعضی ها می فرمایند این است که این آیه اصلاً ارتباطی در مورد نماز مسافر ندارد بلکه این آیه اشاره ای است در باره نماز خوف.

جواب:در جواب به این عزیزان بزرگوار می گوئیم اگر این آیه فقط و فقط در مورد نماز خوف است و هیچ ارتباطی با نماز مسافر ندارد پس چرا با "وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِی الْأَرْضِ" شروع شده در حالیکه به فرموده شما ارتباطی با ضرب فی الارض ندارد، در واقع این قسمت از آیه اصلاً نباید می آمد و یا حداقل این است که نیامدنش از آمدنش بهتر بود. سؤال این است که آیا قرآن که فصیح ترین کلام است، اگر این آیه در مورد نماز مسافر سکوت کرده پس چرا "وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِی الْأَرْضِ" آمده؟ این از فصاحت و بلاغت به دور است.

بلی اگر چه از این آیه نماز خوف هم برداشت می شود. ولی نمی توان گفت که هیچ ارتباطی با نماز مسافرندارد پس بنابراین نتیجه می گیریم که حداقل ارتباطی با نماز مسافر دارد.

همچنین اگر قبول کنیم که این آیه فقط در باره نماز خوف است و هیج ارتباطی در باره نماز مسافر ندارد پس کدام آیه قرآن است که در باره نماز مسافر هم حرفی زده باشد؟

مستشکل:نماز مسافر را از سنّت استفاده می کنیم.

بعضی از عزیزان می گویند که نماز مسافر و شکسته بودنش را از سنّت استفاده می کنیم نه از قرآن.

جواب:از این عزیزان می پرسیم آیا سنّت، حکم الله را که در قرآن آمده می تواند تغییر دهد از آیات مختلف قرآن استفاده می شود که کسی نمی تواند حکم خدا را تغییر و یا تبدیل کند.

به این آیات توجّه فرمائید:

"وَ لَقَدْ کُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِکَ فَصَبَرُوا عَلى‏ ما کُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتَّى أَتاهُمْ نَصْرُنا وَ لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِ اللَّهِ وَ لَقَدْ جاءَکَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلینَ" (انعام36)

"وَ تَمَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ صِدْقاً وَ عَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمیعُ الْعَلیمُ "(انعام115)

"لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ فِی الْآخِرَةِ لا تَبْدیلَ لِکَلِماتِ اللَّهِ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ "(یونس64)

"وَ اتْلُ ما أُوحِیَ إِلَیْکَ مِنْ کِتابِ رَبِّکَ لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِهِ وَ لَنْ تَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَداً"(کهف27)

"سَیَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى‏ مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها ذَرُونا نَتَّبِعْکُمْ یُریدُونَ أَنْ یُبَدِّلُوا کَلامَ اللَّهِ قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونا کَذلِکُمْ قالَ اللَّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَیَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنا بَلْ کانُوا لا یَفْقَهُونَ إِلاَّ قَلیلاً "(فتح15)

"ما یُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَیَّ وَ ما أَنَا بِظَلاَّمٍ لِلْعَبیدِ "(ق29)

مستشکل:مگر شما آیه قرآنی "اطیوا الرّسول" را قبول ندارید؟ مگر 17 رکعت نماز را از سنّت استفاده نمی کنیم؟ به همین دلیل شکسته بودن نماز را هم می توانیم از سنّت استفاده کنیم.

جواب:درست است که" اطیعوا الرّسول" داریم ولی قبل از آن "اطیعو الله" آمده، یعنی اطیعوا الرّسول در مقابل اطیعوالله نیست بلکه در طول آن است در جائیکه چیزی را در قرآن که"اطیوالله" ماست نیافتیم به سنّت که همان "اطیعو الرّسول" است عمل می کنیم. نه حکمی که در قرآن است و با دید دقیق قرآنی کاملاً هم واضح است اگر در این حکم، سنّت مخالف آن باشد بر طبق فرمایش خود معصومان به آن عمل نمی کنیم و به آیه عمل می کنیم.

در باره 17 رکعت بودن نماز و کیفیت خواندن آن هم ما به این دلیل به سنّت عمل می کنیم که در قرآن نیامده. وانگهی کیفیت خواندن نماز که حکم نیست حکم نماز در قرآن آمده"وَ أَقیمُوا الصَّلاة"

سنّت فقط کیفیت حکم را فرموده و این قابل قیاس با نماز مسافر که در قرآن آمده نیست. مثل اینکه حکم خبردار یا احترام سرباز به مافوق خود از یک مجرای قانونی بالا بیاید و چون سربازان تازه وارد نمی دانند که کیفیت عمل به این حکم چگونه است یک نفر به آنها یاد می دهد. در واقع این یاد دادن عمل به حکم خود حکم نیست.

مستشکل:اگر هم قبول کنیم که این آیه در باره نماز مسافر هم هست، باید بگویم که "ان خفتم" در این آیه قید غالبی است و قید غالبی مفهوم ندارد.چون در زمان نزول این آیه بیشتر مسافرتها همراه با خوف بود این قید آمده نه اینکه خوف دخالتی در حکم دارد.

جواب: این اشکال ، که بیشتر در درس های خارج فقه آقایان بزرگوار مطرح می شود را اینگونه پاسخ می دهیم.

اؤلاً مگر خدای حکیم و عالم نمی دانست که روزی خوف از سفر ها برداشته می شود و سفرها راحت می شود پس چرا قید "ان خفتم" را آورده؟

ثانیاً مگر احکام قرآن مخصوص زمان پیامبر(ص) است که خدا آن را اینگونه بیان فرموده باشد؟

ثالثاً اگر وجود این قید خوف چه در زمان رسول و چه بعد از آن هیچ ارتباطی در این حکم نماز مسافر ندارد پس چرا آمده؟ در واقع قیدی که نه به درد گذشتگان می خورد وآیندگان را هم گیج می کند آوردنش از یک انسان حکیم هم بعید است چه رسد به خدای حکیم.

پس آوردن این قید در حکم باید بی تاثیر نباشد چون اوّلاً احکام قرآنی برای تمام زمانها و مکانهاست"إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِکْرٌ لِلْعالَمینَ "(تکویر27) و اگراین قید هیچ تاثیری در حکم نداشته باشد هزل و بیهوده خواهد بود "وَ ما هُوَ بِالْهَزْلِ "(طارق14)

مستشکل:چگونه یک نفر آیه را درست فهمید و اکثریت افراد نمی فهمند؟

جواب: درجواب این هم باید عرض کنم اگر اینگونه باشد که شما می فرمائید بیشتر کشفیات و اختراعات بشر زیر سؤال می رود. مگر قانون جاذبه را در ابتدا چند نفر کشف کردند؟ مگر یک نفر بیشتر بود آن هم به نام نیوتن؟ آیا ابتدا همه دانشمندان هم عقیده بودند که زمین کروی است؟

دوّم اینکه از کسی که فهمیده نمی پرسند چرا فهمیدی و فهم را هم با زیادی و یا کمی افراد نمی سنجند زیرا طبق منطق قرآن اکثریت ملاک نیست "اَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُون"‏

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

کاظم ندائی(شاگرد آیت االه العظمی صادقی تهرانی( ره))

24/1/1391

 

 

 

 

 

 

 

 

 

/ 11 نظر / 35 بازدید
نمایش نظرات قبلی
سیدمحمد

در جواب جناب آقای سید اولا راه اجتهاد برای هرکسی بازه . اجتهاد منحصر در شیخ انصاری و شیخ مفید و... نیست . به نظرم حضرت آیت الله ندائی خیلی مسئله رو توضیح دادن و باید ما یاد بفهمیم که خیلی از فتاوای مجتهدین حاضر اشتباه است . حرف حق رو باید در هر صورتی زد

من

سلام علیکم.بازگشت به قرآن بنظر میرسه صحیحترین کاریست که میشه انجام داد چه بلحاظ اینکه منبع اجتهاد منحصر در قران هست تشتت آرا کمتر وتفقه در دین سهلتر خواهد بود. اما سئوالی که دارم نظرشمادرباره عقوبت مرتد فطری هست.ایه الله صادفی باتفصیل بین ملی وفطری بسیاق سایر آقایون نظربه اعدام فطری داشتن.درصورتی که از کتاب چنین چیزی بدست نمیاد.میخواستم نظر اجتهادی شمارو بدونم.من اگر توفیقی باشد مسائل بیشتری رو باشمامطرح خواهم کرد.انشاالله تعالی

سلام در سوره قدر، من مدت زیادی بر روی آیه «تنزل الملائکه ... من کل امر» فکر کردم. ولی فراز آخر آن یعنی «من کل امر» را نتوانستم تصور کنم. البته اگر «من» را به معنای «لاجل» بگیریم برایم قابل تصور بود. ولی به معنای سببیت، ابتدا و تبعیضی را به هیچگونه نتوانستم تصور کنم. هر چه هم به تفاسیر رجوع کردم آن را درک نکردم. لطفا به فارسی سلیس آن را برای من توضیح دهید. تاکید کنم که اطلاعات تفاسیربرای من کافی نبود که بتوانم اینها را تصور کنم. از قضا این که در الفرقان آمده که من تبعیض است، که میشود بعضی از امور که امور حکیم اند را شامل میشود، قبولش کمی برای من دشوار است. «برخی از همه امور» کمی گنگ است. گویی با لغت جور نیست

رکسانا

بسیار جالب بود

سلام این حدیثی را که "ان الله یرضی لرضی فاطمه و..." فکرمیکنم چیزی غیر ازیک یاد دهنده برای معصومین قائل شده باشند رضایت برعکس باشه

حسین

شما خودتان هم میدانید قرآن فقط کلی گویی کرده است و ما نیاز داریم به روایات برای تفسیر قرآن لذا مستفاد از روایات و آیات مخالف کلام شما میشود

حسین

سلام علیکم خدمت شما عرض کنم فرمودید سنت قطعیه اگر ما فقط به قطع و یقین بخواهیم عمل کنیم چند مشکل پیش میاد 1 - احکامی باقی نخواهد ماند چون اکثرشان ظنی نزدیک به قطع هستند 2 - وقتی احکامی باقی نماند هدف از رسالت انبیا و اهل بیت زیر سوال میرود و رسالت انبیا و اهل بیت برای چند مسئله میشود که آن هم نباشد بهتر است 3 - بسیاری از احکام روی زمین میماند و نمیشود حکم کرد چون دلیل نداریم برا فتوا 4 - عرف جامعه و عقلاء بر این هست که به بسیاری از ظنیات خود عمل میکنند البته ظن نزدیک به یقین مثلا فرد نمیداند که درس بخواند موفق میشود یا نه باز هم میخواند فرد نمیداند ..... باز هم انجام میدهد فرد احتمال خطا و یا خطر میدهد ترک میکند چطور میشود فقط به یقین عمل کرد در صورتی که این قدر مشکلات پیش می آید ظن نزدیک به یقین را عقلاء و علمای امت اسلام حجت میدانند و فقط شک را قبول ندارند در مورد این که فرمودید مخالف نباشد بله همه این را قبول دارند که خبر مخالف قرآن قبول نیست اما اگر خبری داشتیم موافق نبود دلیل نمیشود دور بیندازیم چون مخالف نیست پس کمی دقت به خرج بدید و به کتاب شیخ انصاری مراجعه کنید دلایل آورده اند

حسین

اما سوالی دیگه خدمتتون فرمودید خیلی از مراجع فعلی اشتباه میکنند جل الخالق این همه عالم که شاید بیش از 50 سال درس خوندن اشتباه میکنند اما آقای ندایی که سنش هم 50 سال نمیرسد اشتباه نمیکند این همان غرور هست که خداوند نهی کرده به امام رضا میگن والله شما بهترینید امام میفرماید در این مضمون با تقواترین بهترین هست خواستن بفهمانند غرور و این که من از همه بهتر میفهمم اشتباه هست کمی تفکر و تعقل

مهدی

با سلام . پس با این تعریف ، بنده در زمان سفر با اتوبوس بین شهری که در میانه های شهرها و در جاده ها برای اقامه نماز به مدت کوتاه متوقف مینمایند، اگر بدلیل طولانی شدن نماز از اتوبوس جا بمانم ، اشکالی ندارد . به خاطر اینکه واجب اصلی را از دست نداده ام. در چنین مواقعی مرجع تقلید بنده هزینه برگشت به مقصدم را می دهد؟ ممنون

اذرخش

مِثْلِ عبّٰاسْ كَسْي هَسْت دِلٰاوَرْ بٰاشَدْ بٰاْ هَمِهْ تِشْنِگي اَشْ يٰادِ بَرٰادَرْ بٰاشَد مِثْلِ عَبّٰاسْ كَسيْ هَسْت كِهْ سَقّٰا بٰاشَدْ جِگَرِ سُوخْتِه اشْ حَسْرَتِ دَرْيٰا بٰاشَدْ مِثْلِ عَبّٰاسْ كَسْيْ هَسْتْ اَبٰابيلْ شَوَدْ بٰالُ و پَرْ سُوخْتِه،هَمْسٰايِه جِبْريلْ شَوَدْ هيچْ كَسْ مِثْلِ اَباالْفَضْلِ وَفٰادٰارْ نَبُودْ لٰايِقِ تَشْنِگيُ و اِسْمِ عَلَمْدٰارْ نَبُودْ هَرْ كَسْي خْوٰاسْت كِهْ فَرْدٰا بِه شَفٰاعَتْ بِرِسَدْ يٰا اَباالْفَضْلِ بِگُوييدْ بِه سَلٰامَتْ بِرِسَدْ فرارسیدن اربعین حسین (ع) تسلیت باد سلام اقای ندایی حالتون خوبه انشاا...؟ امیدورام حالتون خوب باشه. خیلی دلم میخواد زودتر خدمت برسم ولی نشده هنوز.هر وقتی دلم میخواد صداتون بشنوم اخه بهم انرزی میده درش بخونم ولی خب روم نمیشه امیدوارم در چناه ایزد منان سلامت و موفق باشین